Samenwerkend leren implementeren op de werkplek

We kennen allemaal het gezegde: “Teamwork makes the dream work.” En dat geldt zeker als het gaat om organisatorisch leren (of eigenlijk om elke vorm van leren). Als sociale wezens gedijen mensen in groepsverband, waardoor samen leren een ideale aanpak is voor het verwerven en ontwikkelen van nieuwe vaardigheden. Het is dynamisch en boeiend en stelt leerlingen in staat om hun collectieve sterke punten te benutten om een diepere kennis van een onderwerp te verwerven.

Wat is samenwerkend leren?

Samenwerkend leren is een methode van actief leren. Het is een onderwijsaanpak waarbij leerlingen moeten samenwerken om een gezamenlijk leerdoel te bereiken.

Er is ook een vergelijkbare term: coöperatief leren. Terwijl samenwerkend leren altijd kan plaatsvinden wanneer leerlingen samenwerken, vindt coöperatief leren plaats wanneer ze in een kleine groep op dezelfde plek samenwerken aan een gestructureerd project.

Zowel samenwerkend als coöperatief leren moedigt leerlingen aan om met elkaar in contact te komen, kennis en vaardigheden te delen en te leren samenwerken tussen organisaties om gemeenschappelijke problemen op te lossen. Deze aanpak bevordert dan ook een ondersteunende leeromgeving en stimuleert het teamgevoel.

De voordelen van samenwerkend leren

Het implementeren van samenwerkend leren in uw organisatie kan aanzienlijke voordelen opleveren voor zowel het bedrijf als de medewerkers. We hebben de belangrijkste voordelen in de onderstaande tabel op een rijtje gezet.

Voorbeelden van samenwerkend leren

Als twee meer weten dan één, bedenk dan eens wat het resultaat zou zijn als uw hele organisatie bij het leerproces betrokken zou worden. De echte vraag is welke vorm van gezamenlijke leeractiviteiten u in uw strategie wilt opnemen.

We hebben zes samenwerkingsmethoden verzameld die echt werken.

1. Groepsdiscussies

Het opzetten van gestructureerde groepsdiscussies tijdens trainingsprogramma’s is een effectieve manier om medewerkers aan te moedigen om ideeën, gedachten en kennis te delen.

Het faciliteren van groepsdiscussies vereist echter meer dan alleen maar leerlingen in groepen indelen en ze hun gang laten gaan. Volg deze best practices om ervoor te zorgen dat het gesprek productief is en iedereen betrokken wordt:

• Creëer een veilige omgeving die deelnemers stimuleert om hun mening te geven.
• Definieer duidelijk de doelstellingen en verwachtingen.
• Wijs deelnemers rollen toe om de participatie en gelijke inbreng te bevorderen.
• Stel open vragen die deelnemers aanzetten tot kritisch denken.
• Oefen (en stimuleer) actief luisteren.
• Neem de tijd om tijdens het gesprek de belangrijkste punten samen te vatten.

Het is een goed idee om beproefde activiteiten voor samenwerkend leren te gebruiken om groepsdiscussies te begeleiden. Enkele voorbeelden hiervan zijn:

• Beurtelings toewijzen. Bij deze aanpak stelt de instructeur een vraag of een probleem voor dat verband houdt met het trainingsonderwerp. Vervolgens krijgt elke deelnemer de tijd om te reageren of hun oplossing te delen. Dit is uitstekend geschikt voor het leiden van gestructureerde gesprekken met maximale participatie.
• De ‘vissenkom’-discussiemethode. Hier verdeelt de docent de groep in twee cirkels. De binnenste cirkel neemt actief deel aan een discussie, terwijl de buitenste cirkel observeert en aantekeningen maakt. Na een bepaalde tijd wisselt de docent de posities van de deelnemers. Deze techniek zorgt ervoor dat de deelnemers in de buitenste cirkel actieve luistervaardigheden ontwikkelen en leren van hun mededeelnemers. Tegelijkertijd kunnen de deelnemers in de binnenste cirkel ideeën uitwisselen en deelnemen. Deze techniek is perfect om op respectvolle wijze samen te leren en verschillende perspectieven te delen.

Leveringswijze

Groepsdiscussies kunnen persoonlijk of via een virtueel klaslokaal worden gehouden, waardoor ze geschikt zijn voor face-to-face en gemengd leren.

2. Casestudy’s

Door samen te werken aan relevante casestudy’s kunnen deelnemers samen een realistisch scenario analyseren, problemen identificeren en oplossingen bedenken. Volwassen deelnemers reageren goed op relevante, werkgerichte trainingen, waardoor dit een boeiende aanvulling is op elk trainingsprogramma.

Hier zijn twee effectieve manieren om casestudy’s op te nemen in uw strategie voor samenwerkend leren:

• Debatten. Docenten verdelen de deelnemers in groepen om verschillende perspectieven, resultaten of oplossingen met betrekking tot de casestudy te bespreken. Hierdoor worden kritisch denken, communicatieve vaardigheden en spreekvaardigheid ontwikkeld. Het moedigt deelnemers ook aan om naar verschillende perspectieven te luisteren.
• Groepsanalyse. Trainers verdelen de deelnemers in groepen om de casus te analyseren en samen te werken om de oorzaak en mogelijke oplossingen te identificeren. Vervolgens moeten de deelnemers hun bevindingen presenteren en deelnemen aan een vervolgdiscussie.

Leveringswijze

Casestudy’s kunnen worden gebruikt als onderdeel van een persoonlijke of VILT-sessie. Voor een blended learning-aanpak kan de casestudy vooraf met de deelnemers worden gedeeld via een leermanagementsysteem (LMS) en vervolgens live worden besproken in een virtueel klaslokaal.

3. Projectmatig leren

Samenwerken aan groepsprojecten is een uitstekende, praktische manier voor organisaties om de probleemoplossende vaardigheden en samenwerkingsvaardigheden van hun medewerkers te ontwikkelen en innovatie te bevorderen. Tegelijkertijd scherpen ze waardevolle overdraagbare vaardigheden aan, zoals teamwork, onderzoek en spreken in het openbaar. Daardoor is projectmatig samenwerkend of coöperatief leren bijzonder waardevol als onderdeel van leiderschaps-, productontwikkelings- en technische trainingsprogramma’s.

Volg deze richtlijnen om deze aanpak te gebruiken:

• Stel duidelijke doelstellingen, verwachtingen en doelen vast.
• Zorg ervoor dat projecten aansluiten bij de bedrijfsdoelstellingen en de functies van medewerkers.
• Zorg voor de nodige middelen (technologie, trainingsmateriaal en ondersteuning door vakinhoudelijke deskundigen).
• Stel duidelijke tijdschema’s en deadlines vast.
• Stimuleer samenwerking door medewerkers tips en best practices te geven.

Hier zijn drie effectieve coöperatieve werkvormen om projectmatig leren in uw leer- en ontwikkelplan op te nemen:

• Hackathons. Organisaties selecteren zorgvuldig een groep mensen met uiteenlopende vaardigheden en achtergronden om samen aan een probleem of uitdaging te werken en innovatieve oplossingen te bedenken. Hackathons kunnen enkele uren tot enkele dagen duren en worden vaak gebruikt bij softwareontwikkeling.
• Design thinking-projecten. Projectorganisatoren stellen multidisciplinaire teams samen om een gemeenschappelijk probleem op te lossen aan de hand van design thinking-principes. Teams werken samen om oplossingen te bedenken, waarbij ze de fasen van design thinking volgen: empathie, definiëren, ideevorming, prototypen en testen. Dit soort projecten is populair in productontwerp en sociale impact.
• Jigsaw-methode. Instructeurs verdelen een groter probleem of een grotere taak in kleinere delen en wijzen elk deel aan een groep toe. In teams zijn de deelnemers verantwoordelijk voor het onderzoeken, leren en presenteren van cruciale informatie over hun deel. Vervolgens werken de groepen samen om de delen samen te voegen en een oplossing te vinden. Dit werkt bijzonder goed voor trainingen op het gebied van probleemoplossing, verkoop, diversiteit en inclusie.

Leveringswijze

Groepsprojecten kosten tijd, dus het is essentieel om uw medewerkers te voorzien van communicatie- en samenwerkingstools. Naast face-to-face of virtuele live sessies kunnen cursisten gebruik maken van een LMS-discussieforum en communicatietools zoals Slack om ideeën uit te wisselen. Het organiseren van virtuele klaslokalen is een uitstekende optie voor succesvol samenwerken, omdat cursisten de sessie kunnen opnemen en deze daarna kunnen uploaden naar het LMS om terug te kijken.

4. Peer-to-Peer feedback

Een van de grootste voordelen van samenwerkend leren is de mogelijkheid om te kunnen leren van collega’s. Als zodanig is peer-to-peer feedback een goed voorbeeld van werken aan een cultuur van samenwerkend leren.

Hier zijn enkele samenwerkingsvormen om te gebruiken in uw trainingsstrategie:

• Peer reviews. Laat deelnemers na een trainingsactiviteit (presentatie, casestudy-analyse, enz.) hun collega’s beoordelen en feedback geven. De eenvoudigste manier is om deelnemers in tweetallen te verdelen en hen de tijd te geven om elkaars werk te beoordelen en hun kritiek, complimenten en suggesties te delen.
• Groepsfeedback. Reserveer tijdens trainingssessies tijd voor deelnemers om feedback te krijgen van de trainingsgroep. Dit werkt goed na een project of presentatie en stelt deelnemers in staat om feedback te krijgen vanuit verschillende invalshoeken.
• Peer-to-peer coaching. Koppel deelnemers aan elkaar en laat ze om beurten elkaar coachen op een specifiek vaardigheids- of trainingsgebied. Dit werkt vooral goed als functieoverschrijdende trainingsoefening, waarbij deelnemers kunnen leren van collega’s met verschillende vaardigheden en expertise.
• Samenwerken aan bewerkingen. Samenwerken aan het bewerken van een presentatie, beleid of draaiboek is een geweldige ervaring om samen te leren. Deelnemers kunnen feedback en suggesties geven en zien hoe anderen bepaalde onderwerpen aanpakken.

Leveringswijze

Hoewel feedback in veel verschillende vormen kan worden gegeven, raden we aan om dit persoonlijk te doen (face-to-face of virtueel). Op die manier is er minder kans op verkeerde interpretaties of misverstanden. Bij gezamenlijke bewerkingen gebeurt dit natuurlijk meestal virtueel, bijvoorbeeld in een gedeeld Google Doc-bestand.

5. Leercirkels

Leercirkels zijn kleine groepen die samenwerken om meer te leren over een specifiek onderwerp of om een specifiek probleem op te lossen. Ze zijn doorgaans zelfsturend en creëren een ruimte waar deelnemers de hoofden bij elkaar kunnen steken en kennis, middelen en meningen kunnen delen.

Leercirkels zijn een geweldige manier om deelnemers aan te moedigen zich tijdens een training voor te bereiden op een presentatie of project. Dit betekent dat deelnemers een duidelijk doel en onderwerp hebben om naartoe te werken. Het toewijzen van rollen kan helpen om leercirkels soepeler te laten verlopen.

Leveringswijze

Medewerkers kunnen elkaar persoonlijk ontmoeten om deel te nemen aan leercirkels. Door hun drukke agenda’s is dit vaak moeilijk. Een ideaal alternatief is om LMS-discussieforums en communicatietools te gebruiken om tussen de live sessies door contact te houden. Op die manier kunnen collega’s het momentum vasthouden en gemakkelijk informatiebronnen delen.

6. Rollenspellen

Bij rollenspellen worden situaties uit het echte werkleven nagespeeld, waarbij deelnemers verschillende rollen op zich nemen en scenario’s naspelen. Er is een reden waarom rollenspellen zo’n belangrijk onderdeel vormen van bedrijfsopleidingen. Deze praktische aanpak moedigt deelnemers aan om kernvaardigheden te oefenen in een gecontroleerde, risicovrije omgeving. Bovendien kunnen collega’s van elkaars fouten leren en hun zelfvertrouwen ontwikkelen. Rollenspellen zijn bijzonder effectief voor het ontwikkelen van communicatieve vaardigheden in klantenservice, verkoop en leiderschapstrainingen.

Om ervoor te zorgen dat alles soepel verloopt, is het van cruciaal belang om rollenspellen correct op te zetten (zowel online als persoonlijk). Hier volgen enkele best practices die u kunt volgen.

• Stel duidelijke doelstellingen en verwachtingen vast.
• Geef deelnemers context, richtlijnen en regels die ze moeten volgen.
• Kies realistische scenario’s die relevant zijn voor de deelnemers.
• Wijs rollen toe om gelijke deelname te stimuleren.
• Geef feedback na het rollenspel (zowel van de instructeur als van de andere deelnemers).
• Volg op met aanvullende training om de vaardigheden van deelnemers te ontwikkelen.

Leveringswijze

Voor effectief samenwerkend leren werken live rollenspellen het beste (in een virtueel of fysiek klaslokaal), omdat ze deelnemers in staat stellen om actief met elkaar in contact te komen. Tijdens het rollenspel werken de deelnemers samen om moeilijke situaties het hoofd te bieden, problemen op te lossen en groepsbeslissingen te nemen. Zo zijn er volop mogelijkheden om gezamenlijk te leren en feedback te delen.

Hulpmiddelen om samenwerkend leren toe te passen op de werkplek

De juiste technologie maakt het veel gemakkelijker om samenwerkend leren in uw organisatie te faciliteren. Van het stroomlijnen van leerprocessen tot het meten van resultaten: deze tools zijn essentieel om in uw tech stack te hebben.

Leermanagementsysteem (LMS)

Een LMS is een onmisbare tool omdat deze bedrijven in staat stelt om alle trainingsactiviteiten binnen de organisatie (zowel persoonlijk als online) aan te bieden, bij te houden en te beheren. Laten we ter verduidelijking eens kijken naar hoe iSpring LMS samenwerkend leren op de werkplek ondersteunt.

• Groepsdiscussies plannen, organiseren en opvolgen.
• Leermateriaal en bronnen delen of kennisbanken aanmaken.
• Medewerkers in staat stellen om rechtstreeks vragen te stellen aan docenten.
• Samenwerkingsactiviteiten op het gebied van leren monitoren.
• Opdrachten maken die feedback tussen collega’s stimuleren.
• Leren bevorderen en medewerkers motiveren met gamification.
• Medewerkers de mogelijkheid bieden om altijd en overal samen te werken, rechtstreeks vanaf hun mobiele apparaten.

Kortom, een robuust LMS creëert een ruimte voor samenwerkend leren en biedt de tools om de impact van trainingsinitiatieven te meten.

Authoring tool voor eLearning materiaal

Er werken nu meer mensen vanuit huis dan ooit tevoren. Als gevolg daarvan hebben organisaties moeten overschakelen op digitale of gemengde trainingsmodellen. Als dat ook voor uw organisatie geldt, is investeren in een authoring tool een uitstekend idee.

Met een authoring tool kunt u digitaal trainingsmateriaal ontwikkelen, zoals online cursussen, quizzen en rollenspelsimulaties. Hoe past dat in samenwerkend leren? Een tool voor het maken van leermateriaal verbetert niet alleen de algehele leerervaring voor medewerkers, maar stelt u ook in staat om materiaal te ontwikkelen dat samenwerkend leren stimuleert.

Zo kunt u met iSpring Suite eenvoudig professioneel eLearning-materiaal ontwikkelen zonder dat u daarvoor ervaring nodig hebt. Omdat er vrijwel geen leercurve is, ondersteunt dit de samenwerking tussen L&D-teams, SME’s en belanghebbenden, wat betekent dat u contentontwikkelaars uit het hele bedrijf kunt inschakelen.

Hier zijn enkele inhoudstypen die u met iSpring kunt maken:

Deze materialen werken bijzonder goed als onderdeel van een gemengd programma om samenwerkingsactiviteiten te introduceren, te ondersteunen of te evalueren.

Videoconferentiesoftware

Als u van plan bent om online of blended trainingsprogramma’s te organiseren, is videoconferentiesoftware zoals Zoom, Google Meet of Microsoft Teams essentieel. Met deze software kunt u live groepsdiscussies, vergaderingen en virtuele klaslokalen faciliteren. Bovendien kunt u deze opnemen en uploaden naar een LMS, zodat wie er niet bij kan zijn niets hoeft te missen.

Videoconferentiesoftware heeft ingebouwde functies om realtime samenwerking te vergemakkelijken, interactie tussen deelnemers te stimuleren en betrokkenheid te vergroten. Denk bijvoorbeeld aan breakout rooms, virtuele whiteboards, polls en chat.

Het is raadzaam om te kiezen voor software die kan worden geïntegreerd met andere bedrijfstools, zoals uw LMS, omdat dit het proces stroomlijnt.

Een voorbeeld is iSpring LMS. Het is geïntegreerd met videoconferentiesoftware zoals Zoom en Microsoft Teams. Dit betekent dat L&D-teams alle VILT-sessies vanaf één centraal platform kunnen creëren, beheren en monitoren, waardoor de werkdruk wordt verminderd. Deelnemers hebben vanaf één plek toegang tot alle trainingsmaterialen en -activiteiten, wat zorgt voor een soepelere workflow.

Tools om gezamenlijk aan documenten te werken

Van samenwerken aan presentaties en projecten tot gezamenlijk bewerken: een tool voor het gezamenlijk maken van documenten, zoals Google Docs, is onmisbaar. Collega’s kunnen vanaf elke locatie in realtime samenwerken en iedereen kan suggesties, feedback en wijzigingen zien.

Wanneer deze documenten zijn voltooid, kunnen ze worden geüpload naar een gedeelde map (of naar een LMS-kennisbank) zodat alle relevante medewerkers er toegang toe hebben.

Projectmanagementtools

Projectmanagementtools, zoals Asana, Trello, Jira of Basecamp, zijn niet essentieel, maar ze kunnen de samenwerking tussen medewerkers zeker vergemakkelijken. Docenten en managers kunnen met deze tools samenwerkingsopdrachten en groepsprojecten toewijzen en beheren, de voortgang bewaken en de voltooiing volgen. Voor medewerkers maken ze het gemakkelijker om hun werklast te beheren en deadlines te halen.

Communicatie- en samenwerkingstools

Het bevorderen van een cultuur van samenwerking begint met uitstekende communicatie. Daarom is het een must om te investeren in tools die realtime communicatie mogelijk maken. Met tools als Slack of Workplace van Facebook kunnen medewerkers bijvoorbeeld vragen, nieuws, bronnen en feedback delen.

Investeren in een LMS met een nieuwsfeedfunctie is een slim idee voor bedrijven met een beperkt budget. Op die manier hoeft u niet te betalen voor een aparte communicatietool. iSpring LMS is een goed voorbeeld. Beheerders kunnen rechtstreeks binnen het platform een nieuwsfeed aanmaken om het personeel op de hoogte te houden van het laatste bedrijfsnieuws, evenementen en leermogelijkheden.

Er is ook een organogram om medewerkers te helpen weten met wie ze moeten samenwerken bij verschillende projecten of taken.

Veelgestelde vragen

Hier behandelen we de meest voorkomende vragen over samenwerkend leren.

Wat zijn de belangrijkste principes van de theorie van samenwerkend leren?

Er zijn verschillende pijlers:

• Actieve deelname: Leerlingen moeten actief deelnemen aan het leerproces, door mee te doen aan groepsdiscussies, projecten en het delen van kennis.
• Autonomie van leerlingen: Individuen moeten verantwoordelijkheid nemen voor hun eigen leerproces terwijl ze leren van elkaar.
• Gemeenschappelijke doelen: Leerlingen moeten samenwerken om gezamenlijke doelen te bereiken en als team gezamenlijke taken uit te voeren.
• Sociale interactie: Leerlingen moeten sociaal omgaan met hun medeleerlingen, waardoor ze worden aangemoedigd om met verschillende perspectieven en achtergronden te werken.
• Reflectie en feedback: Leerlingen moeten reflecteren op het leerproces, feedback geven aan hun medeleerlingen en ook feedback van hen ontvangen.

Hoe kunnen organisaties samenwerkend leren op de werkplek stimuleren?

Er zijn verschillende effectieve strategieën die organisaties kunnen implementeren om een samenwerkingsomgeving te bevorderen, zoals:

• Investeer in technologie: het gebruik van de juiste tools, zoals een LMS en videoconferentiesoftware, kan samenwerkend leren vergemakkelijken en de acceptatie verbeteren.
• Bied training aan: door trainingen aan te bieden op het gebied van probleemoplossing, communicatie en samenwerking, kunnen medewerkers de vaardigheden verwerven die nodig zijn voor samenwerkend leren.
• Stel duidelijke doelen en verwachtingen: Transparante doelen bieden medewerkers een pad dat ze kunnen volgen en vergroten de verantwoordelijkheid.
• Bied mogelijkheden voor samenwerkend leren: Creëer ruimtes waar medewerkers in een samenwerkende groep kunnen werken, zoals cross-functionele workshops, projecten en teambuildingsevenementen.

Wat zijn interventies voor samenwerkend leren?

De term ‘interventie’ verwijst meestal naar het aanbieden van ad-hoc, gerichte en gepersonaliseerde sessies. Collaboratieve interventies zijn groepssessies waarin leerlingen nieuwe of bestaande lesstof leren begrijpen door middel van teamdiscussies en groepswerk.

Slotwoord over samenwerkend leren

De groepstheorie laat zien dat individuen betere resultaten behalen wanneer ze samen leren. Door dit te doen, kunnen medewerkers nauw samenwerken met mensen die verschillende perspectieven hebben en kennis en vaardigheden van elkaar overnemen. Dit alles resulteert in een beter presterend personeelsbestand en een meer inclusieve omgeving.

Als u klaar bent om de vruchten te plukken van samenwerkend leren, vraag dan nu een demo van iSpring LMS en een gratis 14-daagse proefperiode van iSpring Suite aan.